كتاب‌هايى داشت كه از بين رفته ، ولى از كتاب الغيبهء او نام برده شده است . « 1 » على بن مهزيار اهوازى نيز ، كه از وكيلان امام نهم عليه السّلام و امام دهم عليه السّلام بود ، دو كتاب به نام‌هاى الملاحم و القائم داشت . « 2 » اين كتاب‌ها ، چنان‌چه از نامشان پيداست ، بايد حاوى مطالبى در موضوع مهدويت و غيبت بوده باشند ؛ ولى از كتاب‌هاى او اثرى در دست نيست . « 3 » حسن بن محبوب سرّاد ( م 224 ق ) در اثر خود ، المشيخه ، كه در موضوع غيبت است ؛ رواياتى در اين زمينه آورده بود . برخى عالمان شيعه روايات او را در اين باب ، نقل كرده‌اند . « 4 » اما كتاب فضل بن شاذان نيشابورى « 5 » ( م 260 ق ) را كه وفاتش همزمان با آغاز غيبت امام عليه السّلام بود ، مىتوان آخرين و شايد برترين اثرى تلقى كرد كه تا اين زمان توسط علماى اماميه در اين موضوع به نگارش درآمد . كتاب او با عنوان اثبات الرجعه به دست نيامده « 6 » ؛ ولى نسخه‌اى از گزيدهء آن ، كه در سده‌هاى متأخرتر ، از روى نسخهء

--> ( 1 ) . جاسم حسين به اشتباه وى را واقفى مذهب دانسته است جاسم ، حسين ، ر . ك : تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ، ص 29 . درحالىكه ابراهيم بن صالح واقفى مذهب ، شخص ديگرى مىباشد كه نجاشى او را از بنى اسد و از اصحاب امام هفتم و طوسى از اصحاب امام باقر عليه السّلام برشمرده است و او غير از ابراهيم بن صالح صاحب كتاب الغيبه است . تفرشى نيز بر اين نكته تأكيد كرده است و ر . ك : نجاشى ، رجال ، ص 15 و 24 ؛ طوسى ، رجال ، ص 124 و 414 و تفرشى ، نقد الرجال ، ج 2 ، ص 32 . ( 2 ) . نجاشى ، همان ، ص 253 و طوسى ، همان ، ص 265 . ( 3 ) . نعمانى در باب مربوط به علامات قيام مهدى عليه السّلام برخى روايات او را به نقل از ابن عقده ذكر كرده است . ر . ك : الغيبه ، ص 266 و 277 . ( 4 ) . طوسى ، همان ، ص 122 ؛ تفرشى ، همان ، ج 2 ، ص 56 . او از اصحاب امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام بود و در عصر خود از اركان اربعه به شمار مىرفت . برخى روايات او را نعمانى ذكر كرده است . ر . ك : نعمانى ، الغيبه ، ص 219 و 239 و 279 و 288 . ( 5 ) . فضل بن شاذان نيشابورى از فقيهان و متكلمان بزرگ شيعه در عصر خود بود و برخى وى را از اصحاب امام هادى و امام عسكرى عليهما السّلام دانسته‌اند . طوسى ، رجال ، ص 390 و 401 و نجاشى ، همان ، ص 306 . ( 6 ) . ر . ك : نجاشى ، همان ، ص 307 و طوسى ، همان ، ص 361 ، نجاشى از كتاب ديگرى از او با نام الرجعه هم نام برده است .